In een bijenkorf zijn er verhalen die je alleen hoort wanneer je traag genoeg luistert. Het zachte gezoem, het ritme van vleugels, het gedempte gedruppel van nectar — alles vertelt iets. En ergens tussen dat geluid leeft een figuur die vaak verkeerd begrepen wordt: de dar.

Sommige producten verdienen meer dan een glazen pot.

In maart kreeg de bijenboomstam op de Strackxhoeve zijn plaats. Een uitgeholde boomstam, geïnspireerd op oude imkertradities waarbij bijen in een natuurlijke holte mochten wonen en hun nest volgens hun eigen wijsheid konden opbouwen. Voor mij was dit meer dan een experiment. Het was een droom die vorm kreeg.

Er zijn vragen die niet ontstaan uit kennis, maar uit verwondering. Ze komen wanneer je lang genoeg stil staat bij een bijenvolk, wanneer je de raat ziet ademen, wanneer je voelt dat de Imme meer is dan een verzameling insecten. Eén van die vragen is deze: bestaat er zoiets als heilige geometrie in de bijenkast? En wat betekent dat voor de Imme, voor de imker, voor het veld tussen beiden?

Er zijn momenten waarop een bijenvolk iets doet dat buiten de klassieke imkerlogica valt. Eén daarvan is dwarsbouw: raat die zich niet houdt aan de richting van de latten, maar schuin, diagonaal, soms zelfs volledig dwars door de kast slingert. Voor de meeste imkers is dit “wildbouw”. Voor natuurimkers is het een fluistering van de plek. Een aanwijzing dat de Imme reageert op iets dat wij nog niet begrijpen — of nog niet durven verstaan.

Wie ooit in stilte bij een bijenkast stond, weet dat het volk spreekt. Niet met woorden, niet met dans alleen, maar met trilling. Een toon die door de kast gaat als een ademhaling, een ritme dat de lucht om je heen verzacht, een veld dat je niet alleen hoort maar vooral voelt. Het is een fluistering van het superorganisme dat wij de Imme noemen — een taal die zich niet laat vangen in grafieken of metingen, maar die zich rechtstreeks in je lichaam nestelt.

Mijn weg naar de boomstam begon niet tijdens een workshop, en zelfs niet in mijn volwassen leven. Hij begon veel vroeger — in mijn kindertijd, naast mijn vader, tussen de bijen.

In elk landschap waar bijen leven, beweegt een mens mee in hun ritme. Een mens die niet boven hen staat, maar naast hen. Een mens die luistert naar wat niet wordt gezegd, maar wel wordt getoond. Die mens noemen we imker, bijenhoeder, bijenfluisteraar, honingdrager, bijenwachter, imme. De namen veranderen, maar de rol blijft dezelfde: een stille aanwezigheid die leven draagt.

In heel Europa leven nog altijd honingbijen die hun eigen weg gaan, ver van kasten, ramen en imkerhandschoenen. Ze kiezen oude boomholtes, spechtennesten, spleten in schuren en verborgen plekken waar het licht zacht binnenvalt. Het zijn de bijen die leven zoals hun soort dat al miljoenen jaren doet: autonoom, zelfvoorzienend, verbonden met het landschap. Lange tijd werden ze nauwelijks opgemerkt, alsof alleen de bijen in kasten ertoe deden. Maar nu is er een belangrijke erkenning gekomen: deze wilde honingbijen zijn binnen de Europese Unie officieel aangeduid als bedreigde diersoort.

Er zijn momenten waarop stilte niet leeg is, maar vol. Vol geur, warmte, licht — en een herinnering aan bijen die zon verzamelen in was.

Er zijn vragen die niet ontstaan uit kennis, maar uit verwondering.

De laatste jaren is er een nieuw ritme in ons landschap gekomen. Een grote, donkere schaduw die soms boven de bijenkasten hangt: de Aziatische hoornaar. Hij is geen fabeltje meer, geen verre exoot. Hij is hier, en hij beweegt zich door onze tuinen, boomgaarden en hagen alsof hij altijd deel heeft uitgemaakt van het weefsel van de natuur.

In het najaar vertrekt ’t Rondtèkkend Zjèèdenbakske opnieuw op reis door de regio Laakdal / Zuiderkempen.

De zomer van dit jaar had een vurige adem. Dagen waarin de hitte bleef hangen, waarin de lucht zwaar werd en de natuur haar spanning liet voelen. Voor het bijenvolk was dit geen eenvoudige tijd. Ik voelde het elke keer wanneer ik naar de kast liep: een andere toon, een andere energie, een volk dat zich terugplooide in zichzelf.

In mijn imkerij beweegt alles op het ritme van de natuur. De bijen bepalen wanneer er overvloed is, wanneer er rust nodig is, en wanneer een seizoen genoeg heeft gegeven. Ik volg hen — zonder druk, zonder dwingen, zonder chemische behandelingen.

Morgen, 22 augustus 2026, sta ik op de 3de Zomermarkt in Eindhout — een vrolijke, zomerse markt vol ambacht, spel en ontmoeting.

Er zijn momenten waarop iets ouds je lichaam binnenwandelt zonder dat je het hebt gezocht. Een trilling, een geur, een vleugel, een zoem die niet buiten maar binnen begint.

Er zijn boeken die je leest om kennis op te doen, en boeken die je leest omdat ze iets in je aanraken. Het nieuwe boek over boomimkeren, geschreven door Bas Strijker en Jacek Adamkiewicz, behoort voor mij duidelijk tot die tweede categorie. Het is een werk dat niet alleen vertelt hoe bijen leven in boomholtes, maar vooral waarom deze manier van imkeren zo diep resoneert bij mensen die de honingbij willen begrijpen in haar meest natuurlijke vorm.

Lang voor het christendom de velden bereikte, vereerden de Slavische volkeren de grote Moedergodin Mokosz. Zij was de hoedster van vocht, aarde, huis en oogst — de godin die waakte over vrouwen, kinderen, vee en gewassen. In haar schaduw leefden andere vrouwelijke krachten: Żiva, de godin van leven en kruiden; de Rodzanice, beschermende geesten die bij geboorte en huiszegen aanwezig waren; en de cyclus van Marzanna en Jarilo, die de dood van de winter en de terugkeer van de lente belichaamden.

Een persoonlijke vraagstelling tussen weten, voelen en nog‑niet‑weten

Tijdens de workshop rond de Leeuwenpoort werkten we met een kruidenwis die niet vooraf gepland was. Veel kruiden die ik dacht te gebruiken waren te droog, te broos, te vermoeid door de hitte. Maar precies daardoor gebeurde iets bijzonders: andere planten traden naar voren.

Er zijn dieren die we zien, en dieren die we voelen. Bijen behoren tot die laatste categorie. Wie ooit naast een kast heeft gestaan en het zachte gezoem heeft gehoord, weet dat het geen gewoon geluid is. Het is een ademhaling, een ritme, een fluistering van iets dat ouder is dan wij. Bijen dragen een symboliek die door eeuwen, culturen en landschappen heen reist: ze zijn wezens van overgang. Ze bewaken de grens tussen dood en nieuw leven, tussen het zichtbare en het onzichtbare, tussen het huis en het hiernamaals.

In de wereld van honing bestaan er twee uitersten die vaak voor verwarring zorgen: de witte, snel kristalliserende koolzaadhoning en de heldere, vloeibare lindehoning. Wie ze naast elkaar zet, zou bijna denken dat ze uit twee totaal verschillende werelden komen. De ene wordt binnen enkele dagen stevig en romig, de andere blijft weken, soms maanden, soepel en stroperig. Toch worden ze door dezelfde bijen gemaakt, met dezelfde zorg, dezelfde vleugelslag, dezelfde dans.

Er komt elk jaar een stille, bijna onmerkbare verschuiving in het volk. Het gebeurt na de langste dag, wanneer de zon iets lager staat en de nectarflow langzaam afneemt. De bijen tonen het zelf: ze bouwen minder, ze propoliseren meer, en het broednest wordt compacter. Sommige volken lopen daarin wat voor, andere wat achter, maar het patroon is altijd hetzelfde. Het is het moment waarop de imker niet langer uitbreidt, maar begeleidt.

Er zijn wezens die zo klein lijken dat je bijna vergeet hoe groot hun rol is. De werksterbij is zo’n wezen. Ze beweegt door het landschap met een devotie die niet geleerd is, maar aangeboren. Elke bloem die ze raakt, elke geur die ze draagt, elke druppel nectar die ze verzamelt, is een handeling van toewijding. Ze is geen arbeider. Ze is een priesteres.

Er zijn wezens die zo klein lijken dat je bijna vergeet hoe oud hun kennis is. De bij is zo’n wezen. Ze beweegt door de wereld met een vanzelfsprekendheid die niet modern is, niet aangeleerd, niet bedacht — maar oeroud. Elke vlucht, elke dans, elke aanraking van een bloem draagt een wijsheid die ouder is dan mensen, ouder dan taal, ouder dan het verhaal dat wij over de aarde vertellen.

Rook is één van de oudste hulpmiddelen van de imker.

Er zijn wezens die niet luid aanwezig zijn, maar toch een hele wereld openen wanneer je naar hen kijkt. De bij is zo’n wezen. Ze draagt een stilte die niet leeg is, maar vol. Een stilte die niet wegduwt, maar uitnodigt. Een stilte die niet vraagt, maar onthult. Wanneer een bij in je nabijheid verschijnt, gebeurt er iets in je lichaam: je zakt. Je ademt dieper. Je wordt stiller zonder dat je het probeert.

Er zijn boeken die je leest met je hoofd. En er zijn boeken die je leest met je handen, je adem, je veld.

Terwijl ik me verdiepte in de kruideninfusie van Thun, herinnerde ik me ineens dat ik in Dichter bij de Bij van Maria Husken ook iets moois had gelezen. Iets dat niet alleen over kennis ging, maar over intuïtie.

Er zijn wezens die niet bouwen met handen, maar met aanwezigheid. De bij is zo’n wezen. Ze beweegt door de wereld als een draad die alles met elkaar verbindt: bloem met bloem, veld met kast, licht met donker, mens met landschap. Haar vlucht is geen rechte lijn. Het is een weefsel. Een patroon dat je pas ziet wanneer je stil genoeg wordt om het te voelen.

Ik vroeg me af: wat is nu eigenlijk die kruideninfusie van Maria Thun waar  natuurimkers het over hebben?

In een imkersgroep ontstond onlangs een gesprek dat me raakte: iemand vroeg welke kruiden Rudolf Steiner eigenlijk bedoelde wanneer hij sprak over de versterking van het bijenvolk. Het was alsof er een oude draad werd aangeraakt — een draad die terugloopt naar de wortels van de biodynamische imkerij.

Kruiden fluisteren altijd.

Er zijn wezens die niet spreken in taal, maar toch alles vertellen. De bij is zo’n wezen. Ze beweegt door het veld als een zachte boodschap, een fluistering die je alleen kunt horen wanneer je lichaam stil genoeg wordt. Elke vlucht, elke landing, elke zoem is een stukje van het verhaal dat het landschap wil delen — niet luid, niet dwingend, maar als een adem die langs je huid strijkt.

In de wereld van imkeren bestaat zoveel kennis, maar ze ligt overal verspreid. In boeken, in intuïtieve momenten naast een kast, in oude tradities, in moderne technieken, in stiltes, in vragen die blijven hangen.

Er bestaan plekken waar de wereld dun is.

Er zijn wezens die het jaar niet meten in maanden, maar in licht. Niet in cijfers, maar in geur. Niet in tijd, maar in ritme. Het bijenvolk is zo’n wezen. Wanneer je naast een kast staat, voel je het meteen: het volk weet waar het seizoen is, zelfs wanneer jij nog twijfelt. Het bijenvolk is een kompas — een levend instrument dat de richting van het jaar leest met een precisie die ouder is dan onze kalender.

Er zijn wezens die het licht niet alleen zoeken, maar het dragen. De bij is zo’n wezen. Ze beweegt door de wereld als een vonk — klein, maar helder. Haar vleugels vangen het zonlicht alsof ze het willen bewaren. Haar lichaam glanst alsof het licht in haar woont. En wanneer ze verschijnt, voelt het alsof de dag zelf even dichterbij komt.

Er zijn van die momenten waarop ik het volk voel ademen.

Er zijn wezens die het ritme van de wereld niet volgen, maar belichamen. De werkster is zo’n wezen. Ze beweegt door het landschap met een vanzelfsprekende afstemming die je bijna niet kunt bevatten: elke vlucht klopt, elke landing klopt, elke handeling klopt. Ze leeft in een ritme dat niet wordt geleerd, maar gedragen — een ritme dat door haar heen stroomt alsof ze een instrument is van het veld zelf.

Er bestaan veel manieren om met bijen te werken. Sommige imkers werken met grote aantallen kasten, met vaste productie, met voorspelbare oogsten en met commerciële structuren. Dat is een wereld waarin honing een product is dat in grote hoeveelheden beschikbaar moet zijn, met prijzen die passen bij volume en marge.

Er zijn wezens die je niet alleen ziet, maar die jou terugzien. Het bijenvolk is zo’n wezen. Wanneer je naast een kast staat, gebeurt er iets dat moeilijk te benoemen is: het volk reageert niet alleen op het landschap, maar ook op jou. Op je adem. Op je spanning. Op je helderheid. Het bijenvolk is een spiegel — niet van je gezicht, maar van je innerlijke veld.

Er zijn stoffen die meer dragen dan smaak. Meer dan zoetheid. Meer dan voeding.

Wanneer de zomer rijpt, gebeurt er iets in de kast dat je niet kunt plannen. Tussen het zachte gezoem, het warme licht en de geur van bloeiende velden weven de bijen hun eigen architectuur: cel per cel, laag per laag, een honingraat die ontstaat uit niets anders dan nectar, tijd en vertrouwen.

Er zijn momenten waarop de bijen iets maken dat je niet kunt voorspellen. Een stukje raat dat niet voortkomt uit kunstraat, maar uit hun eigen ritme en inzicht. Cel per cel opgebouwd uit was die nog bijna licht geeft van versheid, gevuld met honing die de zomer draagt.

Er zijn wezens die niet spreken in woorden, maar in beweging.