De laatste jaren is er een nieuw ritme in ons landschap gekomen. Een grote, donkere schaduw die soms boven de bijenkasten hangt: de Aziatische hoornaar. Hij is geen fabeltje meer, geen verre exoot. Hij is hier, en hij beweegt zich door onze tuinen, boomgaarden en hagen alsof hij altijd deel heeft uitgemaakt van het weefsel van de natuur.

In het najaar vertrekt ’t Rondtèkkend Zjèèdenbakske opnieuw op reis door de regio Laakdal / Zuiderkempen.

De zomer van dit jaar had een vurige adem. Dagen waarin de hitte bleef hangen, waarin de lucht zwaar werd en de natuur haar spanning liet voelen. Voor het bijenvolk was dit geen eenvoudige tijd. Ik voelde het elke keer wanneer ik naar de kast liep: een andere toon, een andere energie, een volk dat zich terugplooide in zichzelf.

In mijn imkerij beweegt alles op het ritme van de natuur. De bijen bepalen wanneer er overvloed is, wanneer er rust nodig is, en wanneer een seizoen genoeg heeft gegeven. Ik volg hen — zonder druk, zonder dwingen, zonder chemische behandelingen.

Morgen, 22 augustus 2026, sta ik op de 3de Zomermarkt in Eindhout — een vrolijke, zomerse markt vol ambacht, spel en ontmoeting.

Er zijn momenten waarop iets ouds je lichaam binnenwandelt zonder dat je het hebt gezocht. Een trilling, een geur, een vleugel, een zoem die niet buiten maar binnen begint.

Er zijn boeken die je leest om kennis op te doen, en boeken die je leest omdat ze iets in je aanraken. Het nieuwe boek over boomimkeren, geschreven door Bas Strijker en Jacek Adamkiewicz, behoort voor mij duidelijk tot die tweede categorie. Het is een werk dat niet alleen vertelt hoe bijen leven in boomholtes, maar vooral waarom deze manier van imkeren zo diep resoneert bij mensen die de honingbij willen begrijpen in haar meest natuurlijke vorm.

Lang voor het christendom de velden bereikte, vereerden de Slavische volkeren de grote Moedergodin Mokosz. Zij was de hoedster van vocht, aarde, huis en oogst — de godin die waakte over vrouwen, kinderen, vee en gewassen. In haar schaduw leefden andere vrouwelijke krachten: Żiva, de godin van leven en kruiden; de Rodzanice, beschermende geesten die bij geboorte en huiszegen aanwezig waren; en de cyclus van Marzanna en Jarilo, die de dood van de winter en de terugkeer van de lente belichaamden.

Een persoonlijke vraagstelling tussen weten, voelen en nog‑niet‑weten

Tijdens de workshop rond de Leeuwenpoort werkten we met een kruidenwis die niet vooraf gepland was. Veel kruiden die ik dacht te gebruiken waren te droog, te broos, te vermoeid door de hitte. Maar precies daardoor gebeurde iets bijzonders: andere planten traden naar voren.

Er zijn dieren die we zien, en dieren die we voelen. Bijen behoren tot die laatste categorie. Wie ooit naast een kast heeft gestaan en het zachte gezoem heeft gehoord, weet dat het geen gewoon geluid is. Het is een ademhaling, een ritme, een fluistering van iets dat ouder is dan wij. Bijen dragen een symboliek die door eeuwen, culturen en landschappen heen reist: ze zijn wezens van overgang. Ze bewaken de grens tussen dood en nieuw leven, tussen het zichtbare en het onzichtbare, tussen het huis en het hiernamaals.

In de wereld van honing bestaan er twee uitersten die vaak voor verwarring zorgen: de witte, snel kristalliserende koolzaadhoning en de heldere, vloeibare lindehoning. Wie ze naast elkaar zet, zou bijna denken dat ze uit twee totaal verschillende werelden komen. De ene wordt binnen enkele dagen stevig en romig, de andere blijft weken, soms maanden, soepel en stroperig. Toch worden ze door dezelfde bijen gemaakt, met dezelfde zorg, dezelfde vleugelslag, dezelfde dans.

Er komt elk jaar een stille, bijna onmerkbare verschuiving in het volk. Het gebeurt na de langste dag, wanneer de zon iets lager staat en de nectarflow langzaam afneemt. De bijen tonen het zelf: ze bouwen minder, ze propoliseren meer, en het broednest wordt compacter. Sommige volken lopen daarin wat voor, andere wat achter, maar het patroon is altijd hetzelfde. Het is het moment waarop de imker niet langer uitbreidt, maar begeleidt.

Er zijn wezens die zo klein lijken dat je bijna vergeet hoe groot hun rol is. De werksterbij is zo’n wezen. Ze beweegt door het landschap met een devotie die niet geleerd is, maar aangeboren. Elke bloem die ze raakt, elke geur die ze draagt, elke druppel nectar die ze verzamelt, is een handeling van toewijding. Ze is geen arbeider. Ze is een priesteres.

Er zijn wezens die zo klein lijken dat je bijna vergeet hoe oud hun kennis is. De bij is zo’n wezen. Ze beweegt door de wereld met een vanzelfsprekendheid die niet modern is, niet aangeleerd, niet bedacht — maar oeroud. Elke vlucht, elke dans, elke aanraking van een bloem draagt een wijsheid die ouder is dan mensen, ouder dan taal, ouder dan het verhaal dat wij over de aarde vertellen.

Rook is één van de oudste hulpmiddelen van de imker.

Er zijn wezens die niet luid aanwezig zijn, maar toch een hele wereld openen wanneer je naar hen kijkt. De bij is zo’n wezen. Ze draagt een stilte die niet leeg is, maar vol. Een stilte die niet wegduwt, maar uitnodigt. Een stilte die niet vraagt, maar onthult. Wanneer een bij in je nabijheid verschijnt, gebeurt er iets in je lichaam: je zakt. Je ademt dieper. Je wordt stiller zonder dat je het probeert.

Er zijn boeken die je leest met je hoofd. En er zijn boeken die je leest met je handen, je adem, je veld.

Terwijl ik me verdiepte in de kruideninfusie van Thun, herinnerde ik me ineens dat ik in Dichter bij de Bij van Maria Husken ook iets moois had gelezen. Iets dat niet alleen over kennis ging, maar over intuïtie.

Er zijn wezens die niet bouwen met handen, maar met aanwezigheid. De bij is zo’n wezen. Ze beweegt door de wereld als een draad die alles met elkaar verbindt: bloem met bloem, veld met kast, licht met donker, mens met landschap. Haar vlucht is geen rechte lijn. Het is een weefsel. Een patroon dat je pas ziet wanneer je stil genoeg wordt om het te voelen.

Ik vroeg me af: wat is nu eigenlijk die kruideninfusie van Maria Thun waar  natuurimkers het over hebben?

In een imkersgroep ontstond onlangs een gesprek dat me raakte: iemand vroeg welke kruiden Rudolf Steiner eigenlijk bedoelde wanneer hij sprak over de versterking van het bijenvolk. Het was alsof er een oude draad werd aangeraakt — een draad die terugloopt naar de wortels van de biodynamische imkerij.

Kruiden fluisteren altijd.

Er zijn wezens die niet spreken in taal, maar toch alles vertellen. De bij is zo’n wezen. Ze beweegt door het veld als een zachte boodschap, een fluistering die je alleen kunt horen wanneer je lichaam stil genoeg wordt. Elke vlucht, elke landing, elke zoem is een stukje van het verhaal dat het landschap wil delen — niet luid, niet dwingend, maar als een adem die langs je huid strijkt.

In de wereld van imkeren bestaat zoveel kennis, maar ze ligt overal verspreid. In boeken, in intuïtieve momenten naast een kast, in oude tradities, in moderne technieken, in stiltes, in vragen die blijven hangen.

Er bestaan plekken waar de wereld dun is.

Er zijn wezens die het jaar niet meten in maanden, maar in licht. Niet in cijfers, maar in geur. Niet in tijd, maar in ritme. Het bijenvolk is zo’n wezen. Wanneer je naast een kast staat, voel je het meteen: het volk weet waar het seizoen is, zelfs wanneer jij nog twijfelt. Het bijenvolk is een kompas — een levend instrument dat de richting van het jaar leest met een precisie die ouder is dan onze kalender.

Er zijn wezens die het licht niet alleen zoeken, maar het dragen. De bij is zo’n wezen. Ze beweegt door de wereld als een vonk — klein, maar helder. Haar vleugels vangen het zonlicht alsof ze het willen bewaren. Haar lichaam glanst alsof het licht in haar woont. En wanneer ze verschijnt, voelt het alsof de dag zelf even dichterbij komt.

Er zijn van die momenten waarop ik het volk voel ademen.

Er zijn wezens die het ritme van de wereld niet volgen, maar belichamen. De werkster is zo’n wezen. Ze beweegt door het landschap met een vanzelfsprekende afstemming die je bijna niet kunt bevatten: elke vlucht klopt, elke landing klopt, elke handeling klopt. Ze leeft in een ritme dat niet wordt geleerd, maar gedragen — een ritme dat door haar heen stroomt alsof ze een instrument is van het veld zelf.

Er bestaan veel manieren om met bijen te werken. Sommige imkers werken met grote aantallen kasten, met vaste productie, met voorspelbare oogsten en met commerciële structuren. Dat is een wereld waarin honing een product is dat in grote hoeveelheden beschikbaar moet zijn, met prijzen die passen bij volume en marge.

Er zijn wezens die je niet alleen ziet, maar die jou terugzien. Het bijenvolk is zo’n wezen. Wanneer je naast een kast staat, gebeurt er iets dat moeilijk te benoemen is: het volk reageert niet alleen op het landschap, maar ook op jou. Op je adem. Op je spanning. Op je helderheid. Het bijenvolk is een spiegel — niet van je gezicht, maar van je innerlijke veld.

Er zijn stoffen die meer dragen dan smaak. Meer dan zoetheid. Meer dan voeding.

Wanneer de zomer rijpt, gebeurt er iets in de kast dat je niet kunt plannen. Tussen het zachte gezoem, het warme licht en de geur van bloeiende velden weven de bijen hun eigen architectuur: cel per cel, laag per laag, een honingraat die ontstaat uit niets anders dan nectar, tijd en vertrouwen.

Er zijn momenten waarop de bijen iets maken dat je niet kunt voorspellen. Een stukje raat dat niet voortkomt uit kunstraat, maar uit hun eigen ritme en inzicht. Cel per cel opgebouwd uit was die nog bijna licht geeft van versheid, gevuld met honing die de zomer draagt.

Er zijn wezens die niet spreken in woorden, maar in beweging.

Er zijn plekken waar je niet zomaar binnenstapt, maar waar je eerst wordt gelezen.

Er zijn momenten waarop je iets voelt bewegen nog vóór je begrijpt wat het is. Een zachte druk in je buik, een warmte achter je ribben, een trilling die niet van buiten komt maar van binnen.

Er zijn dagen waarop de lucht iets zegt nog vóór je begrijpt wat je ziet.

Soms raakt één zin, één beeld, één kleine beweging iets in mij dat dieper ligt dan woorden.

In juni verandert de wereld van de Aziatische hoornaar bijna dagelijks. 

🌞 Verfrissend citroen-honing drankje – eenvoudig & heerlijk! 🌿🍋

Er zijn van die dieren die onverwacht in ons landschap verschijnen. Die niet vragen of ze welkom zijn, maar er plots zijn — met hun eigen ritme, hun eigen honger, hun eigen impact. De Aziatische hoornaar is zo’n nieuwkomer. Een snelle jager, een slimme bouwer, een soort die zich in enkele jaren tijd diep in Vlaanderen heeft genesteld.

De warmte ligt als een deken over het land.

Soms stelt iemand een vraag die precies raakt aan de laag waar ik zelf ook leef en kijk.

Er is iets bijzonders aan woorden. Aan hoe ze ontstaan. Aan hoe ze zich vormen in de stilte tussen twee ademhalingen, in dat kleine heilige moment waarin gevoel taal wordt.

Er zijn dagen waarop ik me afvraag hoe het is om vrouw te zijn in de wereld van het imkeren. Niet omdat ik me zwak voel, of minder, maar omdat mijn manier van werken zo anders is dan wat vaak als “normaal” wordt gezien.